„Dlaczego?”
Amerykańskie badaczki Amy Wrzesniewski i Jane Dutton opisały rozmowy z osobami sprzątającymi sale w dużym szpitalu. Wszyscy mieli formalnie ten sam zakres obowiązków, a mimo to opowiadali o swojej pracy na dwa zupełnie różne sposoby. Dla jednych było to proste i niewdzięczne zajęcie, które trzeba jakoś przetrwać do końca zmiany. Inni widzieli w sobie część zespołu leczącego pacjentów i znajdowali czas, by dodać otuchy ich rodzinom. Jedna kobieta co tydzień wymieniała obrazy w salach pacjentów po urazach mózgu, którzy leżeli tam całymi miesiącami. Chciała, aby poczuli, że powrót do domu jest coraz bliżej. Tego podejścia do pracy nikt im nie wydał razem z fartuchem. U podstaw tych różnych opowieści leżała odpowiedź na pytanie: dla kogo to wszystko robią?
Blisko trzy tysiące lat wcześniej król Jerozolimy przeprowadził eksperyment na samym sobie. Kohelet wznosił domy, zakładał ogrody i urządzał zbiorniki na wodę, gromadził srebro i złoto. Sam przyznał, że praca sprawiała mu radość (Koh 2,4-10). W hebrajskim tekście wersetów 4-8 aż osiem razy pada krótkie słówko li (לִי), oznaczające „dla mnie”, co można by przetłumaczyć: zbudowałem sobie, zasadziłem sobie, zgromadziłem sobie. Kiedy jednak spojrzał na całość swojego dorobku, uznał, że wszystko jest ulotne i podobne do wiatru (Koh 2,11). Wszystkie te dzieła miały jednego adresata: jego samego.
Pod koniec tego samego rozdziału pojawia się jednak zdanie, które zmienia perspektywę. Radość z jedzenia, picia i pracy jest „darem z ręki Boga” (Koh 2,24). Ulotne okazują się osiągnięcia, ale możliwość czerpania z nich zadowolenia jest darem. Owoce pracy mogą zaś służyć innym. Dwa rozdziały później Kohelet opisuje samotnego człowieka, który pracuje bez wytchnienia, aż w końcu pyta sam siebie, dla kogo właściwie się trudzi (Koh 4,8).