Niewidzialny wpływ. Jak inni kształtują nasze wybory?

Student wypełnia ankietę w niewielkiej poczekalni, gdy z kratki wentylacyjnej zaczyna sączyć się dym. Tak wyglądał eksperyment, który w latach sześćdziesiątych XX wieku przeprowadzili w Nowym Jorku psycholodzy Bibb Latané i John Darley. Kiedy badany siedział sam, zwykle szybko szedł zgłosić, że coś jest nie w porządku – tak postąpiło trzech na czterech uczestników. Gdy jednak towarzyszyli mu dwaj podstawieni mężczyźni, którzy wzruszali ramionami i spokojnie pisali dalej, dym zgłosił zaledwie jeden badany na dziesięciu. Pozostali przecierali załzawione oczy i nadal wypełniali ankietę, a potem zapewniali, że samodzielnie ocenili sytuację.

Wpływ innych bywa najsilniejszy tam, gdzie w ogóle go nie zauważamy. Widać go dziś choćby w grupie znajomych, w której wszyscy śmieją się z jednej osoby, choć nikogo to naprawdę nie bawi. Mechanizm ten może jednak działać także w przeciwną stronę. Badania Solomona Ascha nad uleganiem większości pokazały, że obecność choćby jednej osoby, która odpowiada inaczej niż reszta, potrafi wyraźnie osłabić presję grupy. Taki sprzeciw może dodać odwagi innym, którzy również nie zgadzają się z większością.

W Antiochii, w jednej z pierwszych wspólnot chrześcijańskich, wierzący pochodzenia żydowskiego i pogańskiego jadali przy wspólnym stole. Przybył tam Piotr, który kilka lat wcześniej przekonał się, że Bóg nie ma względu na osobę (Dz 10,34). Zasiadał do posiłków z wierzącymi pochodzenia pogańskiego, ale gdy z Jerozolimy przyjechali ludzie z otoczenia Jakuba, wycofał się i zaczął się od nich odsuwać, „obawiając się obrzezanych” (Ga 2,12). Uległ presji, a jego zachowanie wpłynęło na innych. Za jego przykładem poszli pozostali wierzący pochodzenia żydowskiego, a w końcu także Barnaba, znany z dobroci i otwartego serca. Nikt nie musiał powiedzieć wprost, że poganie są gorsi. Samo odsunięcie się od wspólnego stołu pokazywało, że nie są traktowani na równi z innymi.

#JestNadzieja