Pułapki podejmowania decyzji. Dlaczego tak łatwo odkładamy własną wiedzę na bok?
W połowie lat osiemdziesiątych amerykański gigant technologiczny Intel zaczął tracić pieniądze na układach pamięci – produkcie, od którego zaczynał i który był jego dumą. Kierownictwo naradzało się blisko rok, aż Andrew Grove, jeden z szefów firmy, zapytał jej współzałożyciela, co zrobiłby nowy prezes, gdyby rada nadzorcza zwolniła ich obu z zajmowanych stanowisk. Odpowiedź padła od razu: wycofałby firmę z rynku pamięci. Idąc za tym trzeźwym wnioskiem, podjęli radykalną decyzję i skupili siły na rozwoju procesorów. Rozwiązanie znali dużo wcześniej, a brakowało im odpowiedniej perspektywy, z której mogliby je zobaczyć.
Większość z nas zna takie dylematy: kierunek studiów, który dawno przestał cieszyć, albo mieszkanie zjadające połowę pensji. Od środka wszystko wygląda na skomplikowane, podczas gdy z perspektywy innego człowieka często okazuje się znacznie prostsze. Steven Levitt, znany ekonomista, zaproponował tysiącom osób, które nie mogły podjąć decyzji, by skorzystały z wirtualnego rzutu monetą. Po pół roku okazało się, że w przypadku trudnych decyzji ci, którym los nakazał zaryzykować i zdecydowali się na zmianę, byli wyraźnie szczęśliwsi od osób, które pozostały przy starym układzie. Zwlekanie też jest bowiem decyzją, tyle że podejmują ją za nas okoliczności.
W Ewangelii Łukasza za Jezusem idą tłumy ludzi poruszonych Jego naukami i trochę porwanych chwilą. Jezus odwraca się do nich i pyta: „Kto bowiem z was, chcąc zbudować wieżę, najpierw nie usiądzie i nie oblicza wydatków, czy wystarczy mu na ukończenie?” (Łk 14,28). Potem mówi o królu, który mając dziesięć tysięcy żołnierzy przeciw dwudziestu tysiącom, także najpierw siada, aby rozważyć swoje szanse. Jeśli kalkulacja wypada źle, król wysyła poselstwo i prosi o pokój, dopóki przeciwnik jest jeszcze daleko. Uczciwe liczenie odsłania więc czasem trzecią drogę – inną niż tylko „tak” lub „nie”.