Za plecami innych. Gdzie kończy się rozmowa, a zaczyna plotka?

Jest sobotnie popołudnie. Czworo znajomych z dawnej szkoły spotyka się w kawiarni, jak co kilka miesięcy. Zwykle jest ich pięcioro, ale Tomek napisał rano, że tym razem nie da rady przyjść. Ktoś pyta, co u niego słychać, i przez chwilę rozmowa toczy się zwyczajnie. Tomek zmienił pracę, a jego córka poszła do pierwszej klasy. Potem jedna z osób ścisza głos i mówi, że Tomek podobno pożyczył od brata sporo pieniędzy i do dziś ich nie oddał. Pozostali przysuwają się bliżej. Po kwadransie omówione są już jego długi, jego małżeństwo i to, że zawsze był lekkomyślny. Nikt nie przyszedł do kawiarni po to, żeby mu zaszkodzić, i nikt nie zauważył chwili, w której zwykłe pytanie o kolegę zamieniło się w coś innego. O ludziach, których z nami nie ma, rozmawiamy codziennie i trudno sobie wyobrazić, że mogłoby być inaczej. Gdzie jednak kończy się rozmowa, a zaczyna plotka? W latach dziewięćdziesiątych grupa amerykańskich psychologów sprawdziła, co z takiej opowieści zostaje w pamięci słuchaczy.

Kiedy słuchamy, jak ktoś opowiada nam o zachowaniu drugiej osoby, wyrabiamy sobie opinię o bohaterze tej opowieści. John Skowronski i jego współpracownicy postawili proste pytanie: czy cechy, które przypisujemy temu bohaterowi, przypisujemy także osobie opowiadającej? Żeby to sprawdzić, psychologowie przeprowadzili cztery badania, a ich wyniki opublikowali w 1998 roku.

W pierwszym badaniu uczestnicy oglądali zdjęcia różnych ludzi. Pod każdym zdjęciem umieszczona była krótka wypowiedź osoby z fotografii, w której opisywała ona czyjeś zachowanie, na przykład swojego znajomego. Opisywane zachowanie sugerowało, że znajomy ma konkretną cechę charakteru, na przykład: „On nienawidzi zwierząt. Szedł dziś do sklepu, zobaczył szczeniaka i kopnął go, żeby zszedł mu z drogi”. Co się okazało? Mimo że szczeniaka kopnął znajomy, o którym opowiadano, a nie osoba ze zdjęcia, badani kojarzyli okrucieństwo z osobą na fotografii – czyli z opowiadającym.

#JestNadzieja