Fakt, opinia, przekonanie, interpretacja
Wiele osób jest przekonanych, że witamina C chroni przed przeziębieniem. Słyszymy to od rodziców, znajomych i w reklamach, więc rzadko zastanawiamy się, skąd właściwie wiadomo, że to prawda. Badania nie potwierdzają jednak, że regularne łykanie witaminy C zapobiega przeziębieniom u większości ludzi. Mimo to przekonanie trzyma się mocno, bo wydaje się oczywiste i brzmi znajomo.
Już pod koniec lat siedemdziesiątych psycholodzy zauważyli, że zdania, które ludzie słyszą po raz drugi lub trzeci, wydają się im bardziej prawdziwe. Zjawisko to nazwano efektem iluzji prawdy. Od tego czasu potwierdzono je w dziesiątkach badań. Pojawia się ono, gdy słuchamy reklam, czytamy komentarze polityczne albo spotykamy się z często powtarzanymi opiniami społecznymi. Występuje nawet wtedy, gdy kolejne zetknięcie z tą samą informacją następuje po tygodniach lub miesiącach.
Długo uważano jednak, że efekt iluzji prawdy działa głównie wtedy, gdy człowiek spotyka się z zupełnie nowymi informacjami, których nie potrafi sam zweryfikować. Jeśli ktoś wie, że stolicą Francji jest Paryż, nie uzna przecież Marsylii za stolicę tylko dlatego, że kilka razy gdzieś to usłyszał.